نقد فیلم: دوازده مرد خشمگین

در ادامه نقد فیلم دوازده مرد خشمگین را میخوانید!


ویلیام توماس / ترجمه امیررضا فخاریان

موضوعی در هیئت منصفه به رای گذاشته میشود. انگار مسئله از همان اول مشخص است و رای همه، از آن مشخص تر. اما در این میان، یکی از اعضا، که به تنهایی نگران است، مسئله را به چالش میکشد و همه را به فکر کردن و شک کردن وا میدارد. آیا او میتواند باقی اعضا را وادار کند نگاهی تازه به مدارک و شواهد بیاندازند؟

★★★★★

دوازده مرد خشمگین، بعنوان اولین فیلم ساخته شده توسط سیدنی لومت، یک اثر درخشان محسوب میشود. این فیلم که بر اساس نمایش تلویزیونی‌ای نوشته رجینالد رز ساخته شده، یک شاهکار در زمینه پویایی بازی محسوب میشود. هنری فوندا بعنوان نقش اصلی، با ایجاد یک شک منطقی باقی یازده عضو هیئت منصفه را قانع میکند که از پیش داوری های خود دست بردارند. میشود راحت روی مبل نشست و به صفحه ی تلویزیون خیره شد. جایی که چندین بازیگر فوق العاده، صحنه هایی را خلق میکنند که نمیتوان آن ها را فراموش کرد.

شاید روی کاغذ این درام دادگاهی، هیچ چیز هیجان انگیزی نداشته باشد. یک اتاق، یکسری آدم قدیمی که عرق میریزند، یک کارگردان فیلم اولی، یک اتفاق نه چندان جالب. اما وقتی این موضوع تبدیل به فیلم شد، دوازده مرد خشمگین مخلوطی بود از بازی های دلاورانه و کارگردانی فوق العاده، که فیلمنامه اش میتوانست در زمینه پیشرفت شخصیت و داستان، در بالاترین سطح قرار بگیرد. فیلم نامه ای که بدون ترتیب دادن هیچ فشار اضافی، هیچ لوکیشن بزرگ و لوکسی و بدون هیچ گونه افکت ویژه‌ای، میدرخشید.

این فیلم در حقیقت تریلری هیجان انگیز است از اتاق هیئت منصفه ی دادگاه. جایی که در آن، صدای تنهای هنری فوندا، شکی را در یقینِ مطمئنِ باقی اعضا درباره یک پرونده قتل می اندازد. فوندا با استفاده از توانایی‌اش در نگاه موذی و شکاک انداختن به پرونده از زاویه های دیگر، کم کم میتواند باقی اعضا را به سمت خودش بیاورد. در آخر مشخص میشود که نظرات مخالف اعضا، تماماً بدلیل قضاوت های زودهنگام و پیش داوری هایی است که انجام داده اند.

همچنان که میشود این فیلم را بخاطر کمرنگ بودن رئالیسم در آن سرزنش کرد (فوندا یک معمار است اما توانایی های یک کارگاه را دارد.)، میشود آن را تحسین هم کرد. دوازده مرد خشمگین هم یک تعلیق بزرگ است (وقتی مرد ها در اتاق حرف میزنند و بحثشان بالا میگیرد، شروع میکنند به پریشان شدن در گرما و رطوبت) و هم یک تفسیر تخصصی در زمینه ایستادگی و مقاومت مردان است.

بعید میدانم کسی بتواند یک نوشته و دیالوگ جاسازی شده در صحنه پیدا کند. هیچ حرکت اضافی، هیچ جلوه‌ی ویژه ای، هیچ جلوه ی فیلمبرداری خاصی. هیچ چیز! در این فیلم فقط دیالوگ های قدرتمند، شخصیت های خوش ساخت و یک داستان زیبا میبینید. تغذیه ای برای ذهن!